Nalsarovar Fishing Ban | વિશ્વ મત્સ્ય પાલક દિવસ (World Fisheries Day) નિમિત્તે સુરેન્દ્રનગર (Surendranagar) ની બહુમાળી કચેરી ખાતે આવેલી મત્સ્ય ઉદ્યોગ કચેરી (Fisheries Department Office) દ્વારા માછીમારો માટે કાર્યક્રમ યોજવામાં આવ્યો હતો.
આ કાર્યક્રમમાં સરકારી યોજનાઓ (government schemes) ની માહિતી આપતી વખતે રાણાગઢ, કઠેચી, શિયાળ અને શાહપુર જેવા 12 થી વધુ ગામોના માછીમારો આકરા પાણીએ જોવા મળ્યા હતા.
માછીમારોએ તંત્રના અધિકારીઓ સામે સીધો સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે, છેલ્લા 2 વર્ષથી નળસરોવર પક્ષી અભયારણ્ય (Nalsarovar Bird Sanctuary) માં માછીમારી કરવા જવા દેવામાં આવતા નથી, તો પછી આવી સરકારી યોજનાઓનો અમારે શું લાભ લેવો?
નળકાંઠા વિસ્તારમાં આવેલા દરજી, મેણી, વેકરીયા અને દેવથાળ સહિતના ગામડાઓમાં અન્ય કોઈ મોટા ઉદ્યોગો કે ફેક્ટરીઓ ન હોવાથી સ્થાનિક લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય માછીમારી જ છે. ફોરેસ્ટ વિભાગ (Forest Department) દ્વારા નળસરોવરમાં માછીમારી પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ (ban) મૂકવામાં આવ્યો છે.
જો સ્થાનિકો ત્યાં માછીમારી કરવા જાય તો વન વિભાગ દ્વારા કાયદેસરની કાર્યવાહી કરી ગુના દાખલ કરવામાં આવે છે. આ કારણે પઢાર આદિવાસી સમાજ (Padhar Adivasi community)ના 2000 થી વધુ પરિવારજનોની રોજીરોટી છીનવાઈ ગઈ છે અને તેમનું જીવનધોરણ અત્યંત કફોડી સ્થિતિમાં મુકાઈ ગયું છે.
માછીમારી ઉપરાંત, આ વિસ્તારના લોકો નળસરોવરમાંથી જીતોલા, થેગ અને કાંદા જેવી પરંપરાગત ખાદ્ય વનસ્પતિઓ બહાર કાઢીને વેચતા હતા, પરંતુ પ્રતિબંધને કારણે આ પરંપરાગત વ્યવસાય (traditional business) પણ સંપૂર્ણપણે ઠપ્પ થઈ ગયો છે.
સરકાર તરફથી લાયસન્સ (Fishing licenses) હોવા છતાં તંત્ર માછીમારી કરવા દેતું નથી. આ બાબતે મુખ્યમંત્રી (Chief Minister) સુધી લેખિત રજૂઆતો (written representations) પણ કરવામાં આવી છે.
સ્થાનિકોની માગણી છે કે નિયમો ઘડીને પણ નળસરોવરમાં માછીમારી અને પરંપરાગત પ્રવૃત્તિઓ કરવાની મંજૂરી (permission) આપવામાં આવે, તો જ ખરા અર્થમાં આ દિવસની ઉજવણી સાર્થક ગણાશે.
